Eyl
24
Boy Uzaması Konusunda Merak Edilenler
Eylül 24, 2009 | 2 Comments
Binlerce yıl önceki atalarımızla yapısal anlamda en önemli farklılıklarımızın başında boy geliyor. Yüzbin yıl önceki atalarımızın boyuyla günümüzdeki insanın boyu arasında en az 30 cm fark var. Öyle görünüyorki her yeni neslin boyu bir öncekine göre biraz daha uzuyor. ABD’de yayınlanan bir rapora göre 1960′lara göre insan boy artışında yaklaşık 2cm’lik artış var. Zaman içerisinde meydana gelen bu uzamanın nedeninin yalnızca rastlantısal bir gelişme yada ortama uyum sağlamak olmadığı düşünülüyor. Gelişen toplumların yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler, daha çok çeşitli gıdanın, sağlıklı ve bilinçli tüketilmesinin boy uzamasındaki önemli etkenlerden birisi olabileceği belirtiliyor. Yapısal özellikler, genlerin yapısındaki değişikliklerle, sonraki kuşaklara aktarılıyor. Bu nedenle kişinin boyunu belirleyen en önemli etken genetik şifre.
Kişinin ileride ulaşacağı boy, anne ve babasının boyuyla orantılı. Bir çocuğun ulaşacağı nihai erişkin boyu, anne ve babanın boyuna göre hesaplamak mümkün. Nasıl mı ?
ÇOCUĞUNUZ BÜYÜYÜNCE BOYU NE KADAR OLACAK ?
Bir erkek çocuğun ileriki boyunu hesaplamak için anne ve babanın boyu toplanıp buna 13 ekleniyor ve çıkan rakam ikiye bölünüyor. Bu formülle elde edilen rakam, erkek çocuğun ileride ulaşacağı nihai boy oluyor. Kız çocuğun erişkin boyunu hesaplamak içinse, anne ve babanın boyları toplamından 13 çıkartılıp ikiye bölünüyor. Bu şekilde hesaplanan nihai boy, kişinin genetik boyu olarak kabul ediliyor ve ortalama 5cm farklılık gösteriyor. Yani, beslenme, spor ve tüm sağlıklı yaşam önerileri, genetik boyu 5-10 cm etkiliyor.
Bu durumda erişkin boyu 150cm olarak hesaplanan bir kişinin boyunun 170cm olması mümkün değil. Tabii bu tür hesaplamala, altta yatan bir hastalık yada hormon yetmezliği olmadığı durumlarda yani sağlıklı kişilerde geçerli. Boy kısalığı için, büyüme hormonu eksikliği gibi altta yatan bir sebep varsa, zamanında yapılan bir tedavi sonrası 20cm’nin üzerinde boy uzaması sağlanabiliyor.
BOY KISALIĞININ EN ÖNEMLİ SEBEBİKişinin nihai boyunu etkileyen en önemli etken genetik şifre olsa da, tüm dünyada boy kısalığının en önemli nedeni beslenme yetersizliği. Beslenmenin boy uzaması üzerindeki etkileri, bilim adamlarınca yoğunolarak araştırılıyor. Çocuğun boyunun uzun yada kısa olmasında anne babanın kalıtsal etkilerinin yanı sıra, doğumdan ergenlik çağına kadar olan dönemdeki beslenmenin etkisi oldukça önemli.
GIDALARIN BOY UZAMASINA ETKİSİAraştırmacılar, gıdaların boy üzerindeki etkisinin anne karnında başladığını ifade ediyorlar. Annenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi, alkol ve sigaradan uzak durması gerekiyor. Hamilelik sırasında sıkı diyet uygulanması ve kilo vermek önerilmiyor. Aşırı alınan kilolarda sağlıklı bir gebeliği tehlikeye sokuyor.
BASKETBOL GİBİ SPORLAR BOYU UZATIR MI?
Boy uzamasında düzenli yapılan, basketbol ve yüzme gibi sporların faydası olduğuna inanılıyor. Ancak basketbol ya da voleybolun boyu uzattığına dair kesin bir veri bulunmuyor. Bazı araştırmacılar bu tür sporların boy üzerindeki etkisinin ikincil bir etki olduğu, yani kişinin genel sağlığına yaptığı olumlu etkilerin sonucunda genel vücut gelişimini etkilediği, bu neden boy uzamasına katkıda bulunduğunu söylüyor.
HALTER BOYU KISALTIR MI?
Ancak tüm spor türleri boyun uzamasına katkıda bulunmuyor. Örneğin, halter, güreş ve vücut geliştirme gibi kemik uçlarındaki büyüme plaklarına stres uygulayan sporlar boy uzamasını yavaşlatabiliyor. Ancak bu sporlarda uygulanan ağırlık çalışmalarının mı yoksa kullanılan “anabolik steroid” denen ilaçların mı kemik uçlarındaki büyüme plaklarının erken kapanmasına yol açtığı kesin olarak ortaya konulmuş değil.
Sonuç olarak dengeli beslenme ve düzenli spor, vücut gelişimini olumlu etkileyerek boy uzamasına da katkıda bulunuyor. Şunu unutmamak gerekiyor kibu tür önlemler belirli bir yaşa kadar etkili. Kızlar 14, erkekler 16 yaşında nihai erişkin boylarının %96’sına ulaşıyor. Boy uzaması, iskeletin son halini alması, yani kemik uçlarındaki büyüme plaklarının kapanmasıyla, kızlarda 16, erkeklerde 18 yaşında büyük ölçüde duruyor. Bu yaşlardan sonra en fazla 1-2 cm’lik uzama görülüyor.
BOY UZATMAK İÇİN İLAÇ VAR MI?
Büyüme hormonu dışında boy uzamasını sağlaya vitamin ya da ilaç yok. Boy kısalığına yol açan bazı hormon yetmezliklerinde ve hastalıklarda, testesteron ya da tiroid hormonu desteği gerekebiliyor. Bu nedenle boy kısalığına yol açan sebebin bulunması, boyu uzatmak için atılması gereken en önemli adım. Büyüme hormonu eksikliğinde uygulanan tedaviyle istenilen büyüme hızına ulaşmak mümkün olabiliyor. Eğer büyüme hormonu normal değerlerdeyse yani hormon eksikliği yoksa yine hormon takviyesiyle 5-6cm’lik uzama sağlanabiliyor.
Herhangi bir nedene bağlanamayan boy kısalıklarında alınması gereken önlemler çocukluk çağında başlıyor. Ancak sağlıklı beslenme ve düzenli spor yapılmasına karşın bu kişiler genetik olarak belirlenmiş boylarını en fazla 5-10cm aşabiliyorlar. Yani bu kişler ne yaparsa yapsın daha fazla uzamaları mümkün değil. Kemik gelişimin tamamlandığı ergenlik bitiminden sonra ne yapılırsa yapılsın boyu 1-2 cm’den fazla uzatmak mümkün değil. Ameliyatla boy uzatmaksa sadece bazı doğuştan olan orantısız kol ve bacak kısalıklarında uygulanıyor. Bu tür ameliyatlar oldukça zor ve riskli.
Comments
2 Comments so far
Konu içinde dikkatimi çeken Başlık Halter boy kısaltırmı oldu,yaptığım gözlemler sonucu %90′lık bölümü halter yapanların boy sorunu olduğunu gösteriyor.
besket oyna boyun uzasın, halter kaldır boyun kısalsın
yaygın kanı bu sanırım…